Weinig settings zetten de welzijnsvraag zo scherp als de wedstrijdsport.
Weinig settings zetten de welzijnsvraag zo scherp als de wedstrijdsport. Hier ontmoet de wil om op het hoogste niveau te presteren de basisbehoeften van het paard – twee krachten die niet altijd verenigbaar zijn.
De techniek om het hoofd en de hals van het paard naar de borst te drukken, bekend als rollkur of hyperflexie, wordt al meer dan twintig jaar betwist. Een grote systematische review van het bewijs toonde dat van 58 peer-reviewed, onafhankelijke studies van hyperflexie de overgrote meerderheid welzijnsgevolgen vond, waarbij 28 studies specifiek concludeerden dat het welzijn was aangetast. Slechts één studie, van een Nederlandse onderzoeker in 2006, vond de techniek potentieel gunstig, in een vergelijking van elitepaarden en recreatiepaarden.
Onderzoeker Paul McGreevy heeft gesteld dat hyperflexie luchtwegobstructie veroorzaakt, pathologische weefselveranderingen in de structuren van de hals, verminderd voorwaarts zicht, stress en pijn. De eigen positie van de FEI is in de loop van de tijd verschoven: in 2008 trok de welzijnscommissie van de federatie haar steun voor de praktijk in en stelde dat hyperflexie in alle paardensport een voorbeeld van mentale mishandeling was. Desondanks koos de FEI in 2010 ervoor hyperflexie te herdefiniëren als halsflexie bereikt door agressieve kracht, in plaats van de techniek als zodanig te verbieden – wat de focus verplaatste van de hoofd–halspositie zelf naar hoe die wordt verkregen.
Ondanks de regels blijft het probleem in de praktijk. Nederlandse biomechanica-onderzoekers hebben laten zien dat rijden met het hoofd achter de loodlijn aanzienlijk vaker voorkwam in de dressuurklassen van het WK 2008 dan op de Olympische Spelen van 1992 – de 15 best geplaatste paarden in 2008 hielden het hoofd gemiddeld meer dan 50 procent van de tijd achter de loodlijn, in de vier klassieke dressuurgangen, vergeleken met slechts twee van de gangen bij de equivalente paarden in 1992.
In de springsport zijn de regels gedetailleerder geworden rond hulpmiddelen: ruiters mogen het paard niet op het hoofd zwepen, niet meer dan drie keer achter elkaar zwepen, geen bloeding met de zweep veroorzaken, niet zwepen na uitsluiting, en niet zwepen ‘om hun eigen frustratie te uiten’. Geaccrediteerde FEI-dierenartsen inspecteren paarden voor en na wedstrijden op tekenen van mishandeling, inclusief abnormale gevoeligheid in de benen, zowel in springen als in endurance.
De FEI heeft een breed maatregelenprogramma opgezet: een review van het Equine Welfare Strategy Action Plan van de federatie toont dat het 37 concrete acties omvat, waarvan 26 zijn gegroepeerd in zes focusgebieden – waaronder trainingsmethoden en wedstrijduititrusting zoals bittern, neusriemen, sporen en stang-en-trens – terwijl de overige acties overkoepelend zijn.
Tegelijkertijd toont het debat dat het vertrouwen in het reglement van binnenuit de sport wordt bevraagd. Voorafgaand aan de reglementherziening van 2026 heeft Polen gelobbyd om hyperflexie toe te voegen aan de lijst van verboden methoden in de FEI-regels, maar de FEI heeft geweigerd, met verwijzing naar de wens te wachten op lopende werkgroepen en studies voordat er wijzigingen worden doorgevoerd.
Een Britse focusgroepstudie met mensen in de paardensport identificeerde het conflict tussen de eisen van wedstrijden en de behoeften van het paard als een kernwelzijnskwestie, terwijl deelnemers vonden dat de term ‘kwaliteit van leven’ de voorkeur had boven ‘welzijn’, omdat het laatste woord negatieve connotaties had gekregen. Dezelfde studie vond dat deelnemers geloofden dat beter algemeen handelen en trainen van paarden waarschijnlijk een groter verschil voor het welzijn zou maken dan alleen wijzigingen in wedstrijdregels.
Bij Hästannons horen welzijn en verantwoord eigenaarschap bij elkaar – of je nu koopt, verkoopt, fokt of rijdt. Lees verder in de serie, en in onze praktische guides.
Een meerderheid van de onafhankelijke studies wijst op negatieve welzijnsgevolgen – luchtwegen, hals, stress en pijn.
Mensen in de sport stellen dat betere dagelijkse training en handling waarschijnlijk een groter verschil zou maken dan alleen regelwijzigingen.
De FEI heeft een substantieel Equine Welfare Strategy Action Plan, met maatregelen rond training, uitrusting en wedstrijdtuig.